Mariem Guellouz ile Sohbet
Koreograf, dansçı, Cartage Choreographic Days direktörü
Doğduğu ve yaşadığı yer: Tunus, Tunus
Eve kapandığı yer: Paris, Fransa



Mariem’e dair
Mariem’le beni davet ettiği Kartaca Koreografi Günleri’nin 2018’de gerçekleşen ilk programında tanıştım.  Programlama ve yürütme konusundaki titiz çabaları, ulusal ölçekte desteklenen bu çapta bir festivali gerçekleştirmenin zorlukları ve olanakları üzerine düşünmeme vesile oldu. Ayrıca, o festivalin programı, bana Arap dünyasında tanışmak istediğim pek çok sanatçı ile tanışma fırsatı sağladı.
Her ne kadar ben Mariem’i festivaldeki çalışmaları ile tanısam da o aslında dans alanında üretim yapan bir sanatçı ve Arap dünyasındaki dansların ve bedensel pratiklerin tarihi ve sosyal-antropolojik boyutları üzerine çalışan önde gelen bir araştırmacı.  Sohbetimizin, aramızda önümüzdeki dönemde daha derinleşmesini umduğum bir iletişim kanalı açtığını düşünüyorum. Biz istersek ve hayat yardım ederse...


Bu yazışma Fatih Gençkal ve Mariem Guellouz arasında 5 Mayıs – 31 Temmuz 2020 arasında e-mail üzerinden gerçekleşti ve Messenger üzerinden devam etti.



‘Bütün gün nasıl birlikte olduğumuzu ve bütün gece sokakların ne kadar kalabalık olduğunu, müziğin sesini, lokantaların, kafelerin açık olduğunu, sokaklarda şeker satın alan ve bayram kıyafetleri arayan insanları hatırlıyorum. Neşe dolu bir andı ve bunu çok özledim.’





Gönderen: Fatih Genckal
Alıcı: Mariem Guellouz

Tarih: Salı, 5 Mayıs 2020 16:11

Sevgili Mariem,
Bir röportaj denemesi başlatmak istiyorum. Sana her gün bir soru soracağım ve her soruyu cevaplamak için 24 saatin olacak. Sonra ben senin cevabına ya da merak ettiklerime göre yeni bir soru soracağım. Sen de bana soru sorabilir, benimle röportaj yapabilirsin. Bir sohbet gibi olacak.
Eğer hızlı cevap verirsen yeni soruyu hemen sorabilirim, yani 24 saat beklememize gerek yok. Mesajlaşmaya da dönebilir bu. Ya da dönmez.
Lütfen konuştuğun gibi yazmaktan çekinme. İstiyorsan cümleleri bitirme, dilbilgisi doğru olmasın vs. Bunu bilinç akışı yazımı gibi düşünebilirsin. En doğru ya da kapsamlı cevabı vermek için fazla düşünmene gerek yok. Sorunun sende ortaya çıkardığı kıvılcımı takip et.

O zaman ilk soru:
Eve kapandığından bu yana sende ve etrafında neler olduğunu görüyorsun?

Mariem Guellouz 8 May 2020 17:34
Aslında Tunus'tan ve ailemden uzaktayım. Şu anda ülkeme geri dönemiyorum ve bir şekilde sınırlara sıkışmış tüm mülteci insanları ve savaşta yaşayan insanları düşünüyorum. Bu trajik insani durumları bizimkiyle kıyaslayamayız elbette ve eve kapanmış olsak bile, özellikle sanatçılar için çok zor olsa da hala çok ayrıcalıklıyız. Bu yüzden çok düşünüyorum. Ayrıca festivali ertelediğimiz için Tunus'taki festival ekibimle çözümler bulmaya çalışıyoruz. Öte yandan çokça dansediyorum... Birçok arkadaşım online dans dersleri veriyor ya da dans filmleri üzerine çalışıyor; hayal gücü, kaygı ile savaşmanın en iyi yolu olsa gerek.


Fatih Genckal 8 May 2020 20:28
Şu anda neredesin? Bu kaygılı dönemde festivalin ve genel olarak işinle ilgili düşüncelerin neler?


Mariem Guellouz 11 May 2020 00:18
Paris'teyim. Sınırlar kapalı ve Tunus'a ne zaman dönebileceğimi henüz bilmiyorum. Oldukça endişeli bir durumdayım. Tunus'taki ekibimle sürekli iletişim helindeyiz ve festival ertelenmiş olsa da önümüzdeki Haziran ayında neler yapılabileceğini tartışıyoruz. Fikir paylaşıyoruz, birlikte vakit geçirmeye çalışıyoruz. Geçen sene şu an Tunus'taydım ve Ramazan ayıydı. Bütün gün nasıl birlikte olduğumuzu ve bütün gece sokakların ne kadar kalabalık olduğunu, müziğin sesini, lokantaların, kafelerin açık olduğunu, sokaklarda şeker satın alan ve bayram kıyafetleri arayan insanlar olduğunu hatırlıyorum. Neşe dolu bir andı ve bunu çok özledim. Festival öncesi stres içinde son adımları atarken bol bol sevgi ve mutlulukla doluyduk. Bu yıl ise her şey değişti. Uzaktayım ve performansın geleceği nedir bilmiyorum. Tiyatrolar açılabilecek mi? Seyircinin yakınında tekrar dans edebilecek miyiz? Sanatın geleceği nasıl?


Fatih Gençkal 11 May 2020 20:19
Haziranda bir şeyler yapmayı düşünüyor musunuz hala? Belki çevrimiçi bir şey? Tunus'ta kapanma ne kadar sıkı? Belki fiziksel mesafeyi koruyarak bazı kamusal alanlarda etkinlikler yapmak mümkün olabilir. Koreografide fiziksel sınırların aslında bazı ilginç fikirler ortaya çıkarabileceğini düşünüyorum. Elbette insanların sağlığı her zaman birinci öncelik olmalı.


Mariem Guellouz 13 May 2020 20:09
Dans filmleri ve dijital bir platform üzerine düşünüyoruz ve bir şekilde dansa dair bir dinamik oluşturmak için sosyal medyayı kullanacağız, ancak hiçbir şey bir sahnedeki dansın yerini alamaz. Virüs şu anda Tunus'ta kontrol altında ama ev hapsi kaldırılsa bile, Tunuslular hala durumla ilgili endişeliler. Bakanlık, Haziran ayı sonuna kadar herhangi bir kültürel etkinliğe izin vermeyecek. Biz de sağlık konusunda çok endişeliyiz ve herhangi bir risk almak ya da seyirciyi veya sanatçıyı tehlikeye atmak istemiyoruz. Yeni performans biçimleri icat etmekten bahsederken haklısın ama aklındakinin ne olduğunu biraz daha açıklayabilir misin? Sizin oralarda kapanma ne durumda? Önümüzdeki aylarda dansın geleceği konusunda iyimser misin? Ben, önümüzdeki iki aydan daha ötesini göremiyorum gibi geliyor. Eylül veya Ekim'de işlerin nasıl olacağını bilmiyoruz.


Fatih Gençkal 14 May 2020 15:00
Şöyle: kısıtlamalar, belli bir mekansal ilişkiyi getiriyor: insanlar birbirinden 2 metre uzakta olmalı ve maske takmalılar. Hiçbir şekilde dokunmak yok. Bu kısıtlamaların kamusal alanlarda koreografi oluşturmak için kullanılabileceğini düşünüyorum - tabii buna izin verilirse. Bu işler, şehrin farklı alanlarında olabilir ve insanlar balkonlarından ve pencerelerinden seyredebilirler. Bu bir fikir olabilir. Genel olarak, daha önce ortada olmayan iletişim biçimleri hayal edebiliriz gibime geliyor ya da şeylerin nasıl olduğuna daha fazla özen göstererek önceden farkına varmadığımız şeyleri  düşünebiliriz.  Elbette bu, aynı zamanda kamu otoriteleriyle bir müzakere. Öte yandan, bir festival yöneticisi olarak, birçok şey sürekli değişirken pek çok şeyi göz önünde bulundurman gerekiyor, sanatçılara ve izleyicilere karşı sorumlulukların var ve elbette plan yapmak zor. Ama belki de yakın  gelecekte işler biraz daha spontane ve deneysel olacak ve planlarımızı buna göre yapmamız gerekiyor. Ne dersin? Sadece sesli düşünüyorum :)
Sence böyle bir hareket alanımız var mı? Yoksa bu sorumsuzca bir fikir mi?


Mariem Guellouz 16 May 2020 13:07
Bence bunlar harika fikirler. Yeni formlar aramalı ve denemeliyiz. Bence yetkililerin de sorumluluk alması gerekiyor. Sanatçılardan her zaman çözüm bulmalarını ve krize uyum sağlamalarını istiyorlar ama bence sağlık kriziyle ilgili çözüm önermeleri, sağlık araştırmalarına ve kamu tıp merkezlerine daha fazla yatırım yapmaları gerekiyor. Ancak bu başka bir konu. Önümüzdeki aylarda dikkatli olmamız gerekiyor çünkü seyirciyle ya da sanatçılarla ilgili herhangi bir risk alamayız ama bu durum devam ederse, büyük kamusal alanlar üzerine düşünmek ve daha küçük performanslar (solo, ikili, üçlü) sunmak bu krizin bitmesini beklerken birer alternatif olabilir. Önümüzdeki Haziran ayında bu konuları tartışmak için web seminerleri düzenlemeyi düşünüyoruz ve ayrıca genç koreografların biyografilerini ve sanatsal araştırmalarını sunmaları üzerine küçük bir video hazırlayacağız.
Mekanlar açılsa sağlıkla ilgili önlem alınsa bile seyirci gelir mi sence? İnsanlar korktukları ve herhangi bir risk almak istemedikleri için seyircinin gelmeyebileceğini düşünüyorum. Seyirci ile nasıl çalışabiliriz? Onlara nasıl güven verebilir ve bu yeni performans biçimlerini nasıl açıklayabiliriz?


Fatih Gençkal 16 May 2020 18:16
İnsanların bir süre kapalı alanlarda bir araya gelmek konusunda kendilerini rahat hissetmeyeceklerini düşünüyorum, en azından sanatsal etkinlikler için -alışveriş konusunda rahat ederler, belki: / Ben pek rahat etmem gibi geliyor en azından. Bu yüzden, güvende hissetmeleri için onları fiziksel sınırlamalar dahilinde misafir edebileceğimizi düşünüyorum. Bence sanat kurumlarının, halka performansları deneyimlemenin yeni yollarını sunmak için bir politikaya ihtiyacı var -muhtemelen yetkililerle işbirliği içinde. Aslında daha fazla insanın gösteri sanatlarına ilgi duymasını ya da bu alanları merak etmesini sağlamak için ilginç bir yol olabilir bu. Özellikle geleneksel olarak dışarıda, kamusal alanlarda vakit geçirmeyi seven toplumlar için bu bir imkan olabilir diye düşünüyorum. Türkiye'de özellikle sıcak aylarda bunun olabileceğini görebiliyorum, ancak etkili bir şekilde çalışabilmek için bir vizyona ve kurumsal işbirliğine ihtiyaç var.
Sence böyle bir şey Tunus'ta işe yarayabilir mi?


Mariem Guellouz 18 May 2020 14:24
Bu aralar Kültür Bakanı danışmanlarıyla görüşüyoruz ve onlar örneğin tarihi ve arkeolojik alanlarda performans videoları çekmek gibi bir yatırım yapmayı düşünüyorlar. Bu, dansı sahne dışında düşünmenin ve aynı zamanda Tunus mirasını geliştirmenin ve tanıtmanın bir yolu, ancak izleyiciler filmleri videoda görecek, bu yüzden neden seyirciyi de bu işe dahil edip onları bu açık hava alanlarına davet etmiyoruz diye düşünüyorum. Bahsettiğim yerler çok geniş alanlar, bu nedenle insanlar performansları görmek için sağlık kısıtlamalarına uyarak dolaşabilirler. Balkon ve pencere fikrini de gerçekten beğendim. Belki Tunus ve Türkiye’deki sokaklar arasında bir dans paylaşmayı düşünebilir miyiz? Ne dersin? Tunus ve Türkiye'de aynı anda pencere altında dans etmek... 


Fatih Gençkal 19 May 2020 14:24
Bu açık hava performansı videosu kulağa ilginç geliyor. Dış mekanlarda diğer bağımsız aktörlerin başka performanslar gerçekleştirmesi için de bir pencere açabilir. Ve yetkilileri etkilebilecek bir kanalın varsa, izleyici fikrinin de kesinlikle ortaya atılmaya değer olduğunu düşünüyorum.
Türkiye ile Tunus arasında bir dans paylaşma fikrinden biraz daha bahsetsene. Ne hayal ediyorsun? Çevrimiçi bir performans mı?


Mariem Guellouz 25 May 2020 19:15
Evet! Türkiye ve Tunus'taki dansçıların aynı anda pencere altında performans sergiledikleri bir çevrimiçi performans hayal ediyorum. Bu, fiziksel dolaşıma izin verilmese bile ülkeler arasında yaratıcı bir hat oluşturmanın bir yolu olabilir. Bunu birlikte düşünebiliriz. Dans, bedenlerin farklı ülkelerde aynı sorunlarla karşı karşıya kaldığı bu anda, insanlar arasında nasıl bağlar oluşturabilir? Dansçıların önceden bir koreografi hazırlayıp birlikteymiş gibi dans etmeleri harika olabilir.


Fatih Gençkal 26 May 2020 13:59
Bu aslında güçlü bir eylem olabilir. İşin içinde olacak sanatçılara ortaya koydukları zamanın ve emeğin karşılığını vermek için bunu bir proje haline getirip fonlayabilir miyiz sence? İki festival bunu ortak bir proje olarak yapabilir ve bunun için fon arayabilir belki?


Mariem Guellouz 2 Haz 2020 19:25
Evet! Bence de bu gerçekten güçlü bir eylem olabilir. Bu projeyi hayata geçirmek için ekibimle tartışacağım. Sanatçıları desteklemek için fon bulmaya çalışalım. Çok yakında sana haber vereceğim bu mümkün olursa. Aramızda harika bir işbirliği olabilir.


Fatih Gençkal 3 Haz 2020 20:22
Harika! O zaman senden haber bekliyorum. Pazartesiden itibaren hükümet, eve kapanma uygulamasını gevşetti ve birçok işletmeyi açtı. Temmuz ayından itibaren tiyatroların açılması öngörülüyormuş! Şu ana kadar kimse bunun nasıl olacağını bilmiyor ve hükümetin bununla ilgili bir hazırlığı yok. İşler oldukça hızlı ve biraz aceleyle oluyor. Nasıl gideceğini göreceğiz. Hayatın, üzerine bir streç film kaplanmış olarak normale döndüğünü hissediyorum.
Senin için orada işler nasıl?


Mariem Guellouz 15 Haz 2020 14:24
Bu gecikme için üzgünüm! Hastaydım ama şimdi daha iyi hissediyorum. Evet! Her şey normale dönüyor ve sınırlar açılıyor, bu yüzden çok yakında Tunus'a gidebileceğim. İşbirliği projemiz hakkında düşünmeye devam edebilir bence hala, eve kapanma artık eski bir hikaye olsa da. Belki bu aralar fon aramaya zaman ayırıp projeyi gelecek yıl için düşünebiliriz?


Fatih Gençkal 27 Haz 2020 13:03
Merhaba canım, kusura bakma, bu email bir şekilde çöp kutuma gitmiş! Facebook bana 2 yıl önce bugün sizin festivalinizde olduğumu hatırlattı. Şu an uzun mesafe seyahati bana ne kadar uzak bir hatıra gibi geliyor.
Sonunda Tunus'a döndün mü? Pandemiyle ilgili yeni durumla aran nasıl? Eski hikaye demen ne komik. Bana da aynen öyle geliyor. Ama hayaleti hala peşimizde.


Messenger’da devam eden sohbet

Fatih Gençkal 27 Tem 2020 10:16
Merhaba canım senden haber almadım Emaillerimi aldın mı? Nasıl gidiyor?

Mariem Guellouz 31 Tem 2020 13:22 (sesli mesaj)
Merhaba canım, çok üzgünüm. Çok karmaşık zamanlar. Hala Paris'teyim. Tunus'a ne zaman dönebileceğimi bilmiyordum. Biraz karmaşıktı ama artık Ağustosta döneceğimi biliyorum ve çok mutluyum. Tüm ekibimi göreceğim ve projemizi de tartışabiliriz. Seninle konuşmak gerçekten çok güzel olur. Email yazışmamız çok güzeldi. Umarım çok yakında tartışabiliriz. Bu gecikme için çok üzgünüm. Öperim.
Sohbetler A Corner in the World tarafından, İstanbul Hollanda Başkonsolosluğu desteğiyle gerçekleştirilmiştir.
2020